Navigate / search

Liberman Module: Omgaan met psychotische symptomen

Wie schizofrenie heeft, kan te maken krijgen met diverse psychotische symptomen. Dit zijn uitingsvormen van de ziekte. Bijvoorbeeld hallucinaties, wanen, angst of depressiviteit. Dat is heel vervelend, maar gelukkig zijn er zogenaamde copingstrategieën, manieren om ermee om te gaan. In dit artikel geef ik daar voorbeelden van. Deze helpen je om met schizofrenie om te gaan en ermee te leven.

Hier volgt een overzicht van de symptomen en de bijbehorende copingstrategieën. Dit betekent: wat kun je doen als je ergens last van hebt wat door schizofrenie komt.

1. Probleem: gehoorshallucinaties (het horen van stemmen, geluiden, scheldwoorden) of andere hallucinaties (het zien, proeven, ruiken of voelen van dingen die er niet zijn).

Oplossing:
– Neuriën of zingen
– Een dutje doen
– Tegen de stemmen zeggen dat ze moeten verdwijnen
– ‘Stop’ denken
– Met vrienden praten
– Naar de film gaan
– Een boek, krant of tijdschrift lezen
– Gaan liggen en ontspannen
– Lichaamsbeweging nemen
– Tv kijken
– Naar de radio of een cd luisteren
– Je bezighouden met je meest geliefde hobby.

2. Probleem: wanen (het last hebben van nare gedachten, ongebruikelijke gedachten en overtuigingen, paranoia en achterdocht).

Oplossing:
– Gaan liggen en ontspannen
– Een dutje doen
– Met vrienden praten
– Je bezighouden met je meest geliefde hobby
– Een boek, krant of tijdschrift lezen
– Lichaamsbeweging nemen
– Tv kijken
– Naar de radio of een cd luisteren
– ‘Stop’ denken.

Zoals je ziet, kan een en dezelfde activiteit je helpen bij verschillende problemen. Probeer alle oplossingen uit en kijk wat voor jou het beste werkt. Dit verschilt van persoon tot persoon en misschien ook per situatie. Ik bedoel dat soms de ene oplossing het beste kan werken en soms de andere. Je kunt ook zelf copingstrategieën bedenken en ontwikkelen.

Bron: Psycho-educatie. Het werkgroep-deel. Werkboek voor deelnemers. H. van Peperstraten en H. Aalders. 2000. Uitgeverij Parnassia, psycho-medisch centrum Den Haag

Terug naar index

Laat perfectionisme varen

Vooropgesteld: natuurlijk is het goed je doelen na te streven en er je best voor te doen. Maar psychiatrisch patiënt en perfectionisme is geen gelukkige combinatie. Als je alleen maar tevreden bent met het allerhoogste en het allerbeste, zul je keer op keer je neus stoten, want perfectie is nu eenmaal niet van deze wereld. Je hebt te maken met tegenwerkende omstandigheden, innerlijke of uiterlijke factoren. Het leven gaat zijn eigen weg en laat zich niet helemaal de wil opleggen.

Baas

Dus streef niet langer naar perfectie en zeg: goed is goed genoeg. Dan zul je veel vaker tevredenheid ervaren en kun je er tegen als iets niet voor 100% gaat zoals je hoopte. Een 10 hoeft niet, als je een ervaring een 8 kunt geven is dat al een mooie succeservaring. Dus wees mild voor jezelf en eis niet steeds het onmogelijke. Je bepaalt zelf de waarde van je ervaring, dus wees baas in eigen brein!

Terug naar index

Zwem je fit!

In dit stukje wil ik een lans breken voor het zwemmen. Er is terecht veel aandacht voor het hardlopen, maar ook zwemmen is heel goed voor je. Dit komt door een aantal factoren. Om te beginnen is zwemmen heel verfrissend. Je bloedsomloop wordt gestimuleerd door het lekker koude water en het doet je lichaam goed om in een ander element te verkeren. Wat ook vaak en terecht wordt gezegd, is dat je bij het zwemmen al je spieren gebruikt. Hier wil ik nog aan toevoegen dat je ook mindfulness kunt beoefenen tijdens het zwemmen. Daarbij focus je heel bewust je aandacht op de beweging van je armen, je benen of allebei. Zo combineer je een fysieke met een mentale workout. Het zwemmen als beweging is ook therapeutisch: het heeft een heilzaam effect. Problemen, stress en spanningen lossen op tijdens het zwemmen.

Tegemoetkoming

Zelf zwem ik in het Erica Terpstra Sportfondsenbad, een fijn en mooi nieuw zwembad aan de Kwakkenbergweg 25 in Nijmegen-Oost. Je kunt in Nijmegen ook je baantjes trekken aan de Planetenstraat 65 in Zwembad West en aan de Meijhorst 7041 in Sportfondsenbad Dukenburg. Misschien goed om te weten: bij een laag inkomen kun je bij de gemeente een financiële tegemoetkoning aanvragen zodat het zwemmen je minder geld kost. Dit hangt van je inkomen af en geldt overigens niet alleen voor sportieve maar ook voor educatieve of culturele activiteiten (bel 14024). Zwem je fit!

Terug naar index

Mindfulness: een introductie

Mindfulness is anno 2015 uitgegroeid tot een ware hype. Er bestaan veel boeken over dit onderwerp en er worden veel cursussen over gegeven. Maar wat is mindfulness nu eigenlijk, en wat kun je eraan hebben en ermee doen?

Milde open aandacht

Mindfulness is een eeuwenoude oosterse filosofie met een westers sausje. Het gaat erom steeds met milde open aandacht waar te nemen wat op elk ogenblik gebeurt. Zonder te oordelen en zonder overal een etiket op te plakken. Het komt neer op ‘zijn’ in plaats van ‘doen’. Open te staan voor het unieke van elk moment, omdat elk moment anders is en nooit meer terugkeert precies zoals het is. Alles in je omgeving gade te slaan, met al je zintuigen, met de geest van de beginner: alsof je het voor het eerst waarneemt, als een kind.

Meditaties

Om mindfulness in de praktijk te brengen kun je er een cursus over volgen, er een boek over lezen en mediteren. Meditaties kunnen op verschillende onderwerpen gericht zijn, bijvoorbeeld: je ademhaling, het lichaam als geheel, geluiden, gedachten en gevoelens, eten of niets in het bijzonder en bewustzijn in het algemeen. Mediteren klinkt mogelijk als iets zweverigs voor geitenwollensokkenhippies, maar feitelijk is het bij mindfulness juist niet zweverig, omdat je scherper leert waarnemen in het hier en nu. Dus je kunt stellen dat zo mediteren je steviger verankert in de alledaagse werkelijkheid. Tel uit je winst!

Hoe gaat zo’n meditatie dan in zijn werk? Om een voorbeeld te geven, het mediteren op de ademhaling. Hierbij ga je in een makkelijke houding zitten, maar wel een waarin je je kunt concentreren. Dan probeer je je aandacht op je ademhaling te richten, bijvoorbeeld gedurende 15 minuten. Wees je er bewust van hoe je ademhaling verloopt, let op wat er met je borst en buik gebeurt terwijl je in- en uitademt. Als je aandacht afdwaalt, merk dit dan op en keer gewoon weer terug naar je ademhaling.

Waarnemen

Het mooie is dat je het niet fout kunt doen. Je doet het gewoon zo goed als je kunt op dat moment. Het is heel normaal als je aandacht steeds afdwaalt, zeker in het begin. Je doet dus niets fout als dat gebeurt, iedereen ervaart dat zo. Het mooie van mindfulness-meditaties is dat deze je ook buiten de meditaties om bewuster en aandachtiger maken. Je krijgt meer oog voor alles wat je kunt waarnemen. Een voorbeeld is de natuur. Probeer eens mindful een wandeling in de natuur te maken. Scherp je zintuigen en neem alles waar. Ruik de boslucht. Welke bomen zie je? Welke bladeren of naalden dragen die? Is de stam dik of dun? Zijn er ook struiken? Zie je de stroming in een rivier? Wat kun je zoal waarnemen in een heidelandschap? Ook over heuvels en bergen valt nog wel wat te zeggen. Zijn ze lieflijk en glooiend of woest en ongenaakbaar? Misschien ligt er sneeuw. Probeer alles zo scherp mogelijk waar te nemen.

Bewustzijnsontwikkeling

Mindfulness kan je goed op weg helpen bij je bewustzijnsontwikkeling. Je kunt het allicht een keer een kans geven om te kijken of het iets voor jou is. Never try, never know. Overleg wel met je hulpverlener. Een goed boek om mee te beginnen is “Mindfulness voor beginners” van Jon Kabat-Zinn (inclusief cd met 5 meditaties) van uitgeverij Nieuwezijds. Dit is een toegankelijke kennismaking. Mij heeft mindfulness veel goeds gebracht, dus wie weet wat het jou te bieden heeft!

Terug naar index

Boekbespreking: Ik hou van mij. De kracht van zelfliefde – door Annemarie Postma

Dit inspirerende boek gaat over het belang en de waarde van onvoorwaardelijke liefde voor jezelf. Dit heeft niets met egoïsme of zelfs narcisme te maken: vanuit een positief zelfbeeld heb je de wereld en de mensen om je heen veel meer te bieden en kun je veel meer bijdragen aan het grotere geheel. Liefde voor jezelf, precies zoals je nu bent, met al je goede eigenschappen en tekortkomingen, geeft je een solide basis zodat je je omgeving met vertrouwen tegemoet kunt treden.

Positivisme

De auteur is een toonbeeld van positivisme: ondanks een lange en uitputtende ziektegeschiedenis – door verlamming belandde Annemarie Postma op haar elfde in een rolstoel – weigert ze een slachtofferrol en ziet ze haar moeilijke omstandigheden als een kans, een mogelijkheid tot heling en groei. Haar ziekte daagt haar uit meer zichzelf te worden.

Zoiets gaat bij niemand vanzelf. “Er zijn altijd genoeg excuses te vinden om nu, op dit moment, niet gelukkig te hoeven zijn, het leven niet ten volle te leven, en om niet van jezelf te houden zoals je bent. Hoeveel mensen denken niet: eerst afvallen, die grotere borsten of dikkere lippen, dat andere huis, die nieuwe baan, of eerst een leuke partner, dán pas ben ik ‘goed genoeg’ en kan ik mezelf waarderen en gelukkig zijn. Het zijn allemaal voorwaarden die we aan de liefde voor onszelf stellen, en waarmee we ons van het leven in het hier-en-nu afwenden.”

Eigenwaarde

Door haar omstandigheden en uitgedaagd door haar omgeving ontdekt Postma het belang van eigenwaarde: “Eigenwaarde is het vuur, de kracht en de motor in onszelf en is op energieniveau de kracht die zich uitstrekt over álle andere gebieden van ons leven.” Met eigenwaarde kun je ten volle leven naar je eigen, unieke mogelijkheden. Zelfrespect is cruciaal: “De mate waarin we ons bewust zijn van onze waarde als mens en waarin we in staat zijn van onszelf te houden, in die mate is er geluk.” Soms maken we een denkfout: “Als dit of dat niet in mijn leven gebeurd zou zijn, dan had ik gelukkig kunnen worden.” Dit soort denkfouten moeten we corrigeren, zodat we nu vanuit een gezonde eigenwaarde naar geluk kunnen streven en we ons nu kunnen ontwikkelen en ontplooien vanuit de rijkdom van ons unieke, ware zelf.

Geschenken

“Volmaaktheid betekent niet ‘perfect’ worden; we hoeven niets te worden want we zijn alles al.” Dus moeten we ons ideaalbeeld laten varen en aanvaarden en accepteren wie en wat we op elke moment zijn, met al onze goede en minder goede eigenschappen. Daarbij zijn moeilijkheden en problemen eigenlijk ‘geschenken in zwart papier’. Je kunt ze gebruiken voor groei en heling, en precies daarvoor zijn deze instrumenten er en komen ze op je pad. Ze zijn er voor jou, ze zijn niet tegen jou. Dit is een kwestie van interpretatie. De werkelijkheid is zoals jij die interpreteert. “Daarom kunnen we op ieder moment een nieuw leven beginnen, door andere houdingen en gedachten, met van daaruit andere gevoelens, andere acties en reacties, en vervolgens nieuwe levenservaringen.”

Relaties

Vanuit het aanvaarden van onszelf ontstaat ook de mogelijkheid om echte relaties met anderen aan te gaan, zonder projectie van ons eigen gemis of verlangen. Echte liefde geef je niet om iets terug te krijgen. “We moeten leren geven wat we graag willen hebben. Als de liefde voor onszelf en ons zelfrespect groeit, zullen we ook meer liefde van de ander krijgen. Want liefde bevindt zich nooit buiten ons, maar altijd binnenin ons. We worden alleen geliefder naarmate we zelf liefdevoller worden.” Door relaties kunnen we onze innerlijke waarheid leren kennen, toegroeien naar wie we zijn en onvoorwaardelijk van onszelf leren houden. Dit houdt ook in het voldoen aan de behoeften van het innerlijk kind dat in ons voortleeft. Zodra we dan ook nog onze negativiteit omzetten in iets positiefs waar we een les van leren, ruimen we onbewuste blokkades op en kunnen we voluit en liefhebbend in het hier en nu leven.

Annemarie Postma: Ik hou van mij. De kracht van zelfliefde. Uitgeverij Andromeda, Blaricum 1996.

Terug naar index

Onderzoek bejegening mensen met ggz-problematiek

Stagiaire Savannah Radakovic is binnen De Kentering bezig met een afstudeeronderzoek. Het gaat om het volgende. Wat is de kennis van de hulpverleners binnen de sociale wijkteams in Nijmegen over de bejegening van mensen (cliënten/ervaringsdeskundigen) met ggz-problematiek?

Het doel van het onderzoek is om een onderzoeksrapport te ontwikkelen dat bijdraagt aan het werken met mensen met psychische problematiek voor hulpverleners in sociale wijkteams in Nijmegen.

Voor dit onderzoek is Savannah op zoek naar personen die ze wil interviewen over hoe deze de hulpverlening hebben ervaren. Wilt u hieraan meewerken, stuur dan een mailtje aan:
savannah.radakovic@gmail.com of bel haar op dinsdag, woensdag of donderdag bij De Kentering: 024-3249975.

Alvast bedankt voor uw medewerking!