Navigate / search

Terugblik op de 12e Dag van de Kwaliteit: “Het was een topdag!”

Aldus een van de vele positieve reacties na de geslaagde 12e Dag van de Kwaliteit, op 22 november georganiseerd door De Kentering in de Lindenberg te Nijmegen. Niet minder dan 150 bezoekers waren aanwezig en zagen ’s ochtends in een revue verschillende organisaties acte de présence geven. ’s Middags konden bezoekers deelnemen aan diverse gespreksrondes met verschillende thema’s rond zorg en welzijn of aan een creatieve workshop. Onderaan de terugblik vindt u een lijst met organisaties die hebben meegewerkt aan de revue en de workshops. 

Vincent van Dongen, vrijwilliger bij De Kentering, is een van de organisatoren van de dag en laat weten: “Voor ons als organisatie was de Dag van de Kwaliteit zeer geslaagd door de hoeveelheid positieve reacties en de eerlijke feedback die we kregen over hoe de Dag nog beter kan gaan. Degenen die dit een mooi initiatief vinden en een bijdrage willen leveren aan het organiseren ervan in 2020, willen we dan ook uitnodigen om dat te laten weten aan De Kentering, op ons vaste mailadres. Het mooiste van de Dag vond ik de theaterrevue. Het was mooi om te zien hoe de organisaties die we hebben gevraagd of ze zich op theatrale wijze wilden presenteren, allen hierin mee zijn gegaan en ieder op hun eigen wijze hieraan invulling hebben gegeven. Het was prachtig ineengevlochten door de regie vanuit Eva’s Theatertuin, die met haar Vuurvogels een mooie omlijsting van de presentaties gaf. Het thema ‘Alle zeilen bij…!’ kwam hierbij op vele manieren tot uiting: het raamwerk van een houten schip, dat tot decor diende; de verlegging van koers van dit schip; dat ‘Alle zeilen bij…!’ ook een oproep is, om te zien naar elkaar. Erg mooi gedaan. Het was zeker zoals gehoopt een dag van ontmoeting, bezinning en inspiratie. Ik heb het geweldig gevonden om met zoveel inspirerende mensen samen te werken en zoveel hartelijke bezoekers te mogen verwelkomen. Als je je zorgen maakt, over waar het naar toe gaat met de zorg, dan is een Dag als deze een gebeuren dat niet alleen duidelijk maakt waar nog een hoop te verbeteren valt. Maar ook een warm bad van ontmoetingen die hoop geven voor de toekomst en je doen beseffen, dat we hier aan de Waal in een sociale stad leven, met mensen met drive en gevoel.”

Tijdens de revue zong Naran Adema ‘Lef’ van Karin Bloemen

Joep Vesters is als adviseur met ervaringsdeskundige expertise namens het UWV gedetacheerd bij het WerkBedrijf Rijk van Nijmegen. Hij vertelt wat hij van de dag vindt: “Mooie opkomst en mooie mensen die kunnen laten zien waar ze mee bezig zijn. De dag vloog voorbij. Ik vond de opening mooi, kracht vanuit kwetsbaarheid. Maar ook zeker de diversiteit. In hoeverre een en ander aansloot bij het thema ‘Alle zeilen bij …!’? Prima, op alle vlakken gebeurt er van alles. Dat hebben we mogen zien en beleven. Het was zoals gehoopt zeker een dag van ontmoeting, bezinning en inspiratie. Veel bekende en nieuwe mensen mogen ontmoeten. Wat ik de volgende keer anders zou doen? Het brede aanbod maakt het vaak een speurtocht naar goedwillende eilandjes. Misschien nog wat meer naar de verbinding zoeken. Bijvoorbeeld een wensenboom, over wat jij nodig hebt, is leuk als afsluiting en iets interactiever. Ik zou wel willen dat ik onze interviewer van te voren had kunnen spreken. Het was iets te los zand. Meer vanuit klacht en beperking dan uit kracht. Dat had beter gekunnen. Wij zijn niet of nauwelijks betrokken. Maar de hele dag was erg goed verzorgd. Complimenten aan de organisatie.”

Marieke van Keeken, eveneens adviseur met ervaringsdeskundige expertise voor het UWV bij het WerkBedrijf Rijk van Nijmegen, geeft haar visie: “De Dag van de Kwaliteit was voor mij geslaagd omdat ik nieuwe dingen heb gezien en gehoord en geleerd en nieuwe mensen heb leren kennen en ‘oude’ mensen heb ontmoet in een ontspannen sfeer. Ik denk dat de mix van de werkvormen mij het meeste aansprak. Het centrale deel gaf me af en toe kippenvel en zelfs tranen. Maar als het alleen centraal was gebleven, had ik het te passief gevonden voor de bezoekers. Het middaggedeelte was juist zo mooi actief: dat wisselde goed af. Bij ‘Alle zeilen bij…!’ denk ik aan: alles wat we hebben zetten we in om vooruit te komen. Dit komt toch erg in de buurt van wat er langskwam. Wat ik heel sterk vond, was de boeg die steeds veranderde van richting: dat was een heel sterk beeld, als een samenwerkend team werd dat grote schip gedraaid. Gaaf! Of het een dag was van ontmoeting, bezinning en inspiratie? Ontmoeting: zeer zeker. Met name de gespreksrondes. Bezinning: soms, tijdens het ochtendgedeelte heb ik echt wel zitten denken: hoe sta ik hierin? Hoe draag ik bij aan dit belangrijke thema? Inspiratie: ook zeer zeker. Met elkaar voel je de verbinding. Ik weet niet of het precies door De Kentering en de organisatie kwam, maar ik voelde me heel prettig thuis tussen lotgenoten. Dat is elke keer alleen al een goede reden om jullie vaker op te zoeken.”

Joeke van Leeuwen van het Bosatelier
gaf een creatieve workshop

Ook Job Schellekens, vrijwilliger bij De Kentering, is goed te spreken over het symposium: “De Dag van de Kwaliteit was geslaagd, er was een gevarieerd programma met theater, muziek en inhoudelijke discussies. Er waren veel bezoekers, af te lezen aan de volle zaal tijdens het plenaire gedeelte. Ook de gespreksessies waar ik aan heb deelgenomen waren drukbezocht. Er waren cliënten, ervaringsdeskundigen, naasten, hulpverleners en beleidsmakers, dus bezoekers uit diverse geledingen. De mensen die ik achteraf heb gesproken vonden het een leuke dag. Het ochtendgedeelte met de theatervoorstellingen vond ik het leukste omdat er muziek en humor in zat. Ook de theatrale opening vond ik erg mooi, heel beeldend en indrukwekkende muziek. Vooral de gespreksessies sloten aan bij het thema. Bijvoorbeeld over crisissituaties, waarin werd besproken hoe er werk wordt verzet door instanties om mensen in crisis beter op te vangen. Niet alleen cliënten moeten zeilen bijzetten, ook instanties zoals bijvoorbeeld de politie en de ggz. Voor mij was het vooral een dag van ontmoeting, bezinning en inspiratie wat minder. Wat beter kon: de kapstokken waren vaak onbemand, onder andere. Maar op naar de 13e Dag van de Kwaliteit wat mij betreft.”

Laura Liebregt ontwikkelt het voorlichtingsprogramma ‘GEK in de KLAS’ voor scholen en gaf een presentatie daarover op de Dag van de Kwaliteit. Ze blikt terug: “Mijn presentatie ging niet supergoed. Het publiek onderbrak mij omdat ze me niet konden verstaan, wat ik erg verwarrend vond, maar ik heb er het beste van proberen te maken. Hopelijk kunnen we een volgende keer met een microfoon werken, grapje. Mensen moesten er gelukkig om lachen en naderhand zijn er veel mensen naar mij toe gekomen omdat ze de boodschap van de presentatie wel leuk vonden en graag meer wilden weten over mijn organisatie. De dag heeft vooral een geweldige sfeer. Iedereen is geïnteresseerd en ik heb voor mijn gevoel met iedereen een praatje gemaakt. Ook de workshops en gespreksrondes waren interessant en leuk. In hoeverre een en ander aansloot bij het thema ‘Alle zeilen bij …!’? Ik vond het vooral mooi om te zien dat er zowel zorgverleners, ervaringsdeskundigen als cliënten aanwezig waren. Die diversiteit zorgde naar mijn idee voor veel interesse en begrip voor elkaar. We moeten tenslotte met elkaar verder, in hetzelfde schuitje, haha. Ik heb veel mensen leren kennen en gegevens uitgewisseld om ook na de Dag van de Kwaliteit met elkaar verder te kunnen om elkaar te helpen als organisaties. Het was een topdag! Van mij zou die er elk jaar mogen zijn.”

Laura Liebregt presenteerde het
voorlichtingsproject ‘GEK in de KLAS’

Esmeralda Borgdorff, vrijwilliger bij De Kentering, kijkt tevreden terug op de Dag van de Kwaliteit, haar eerste sinds ze daar werkt. Ze had een aandeel in de openingsact. “Het was leuk en grappig om te doen. Sommige stukjes van de revue waren niet goed te verstaan en andere waren wat lang. Maar het was leuk om veel bekenden van De Kentering te zien en andere mensen die ik lang niet had gezien. Er waren veel WMEE’ers (cursisten van Werken Met Eigen Ervaring, red.), die spraken van een fijne dag en herkenning. Het symposium was goed bezocht, de zaal zat vol, dat is een goed teken. Leuk dat we na de revue een bloemetje kregen. De Kentering is een fijne plek, waar er ruimte voor je is wanneer het wat minder met je gaat. Ik had interessante gesprekken en het netwerkgehalte lag hoog. De lunch was goed verzorgd. Het voelde voor mij als een warme, positieve ontmoetingsmiddag.”

Rutger Kips, dagvoorzitter en een van de organisatoren, vertelt: “Ik had de indruk dat de dag erg geslaagd was, voornamelijk doordat het aanwezige publiek zich tot het einde aan toe zeer betrokken toonde. Er was blijkbaar een gesprek op gang gekomen dat zich maar moeilijk liet beteugelen, ook niet door de vermoeidheid van een lange, intense dag. De reacties die ik van bezoekers kreeg waren ook erg enthousiast van aard. De doelstellingen van ontmoeting, bezinning en inspiratie zijn volgens mij ook zeker gehaald, getuige het geëngageerde gesprek niet alleen tijdens de middagsessies, maar ook daarna in de plenaire zaal en tijdens de borrel. Blijkbaar had het theatrale ochtendprogramma mensen geïnspireerd om in het middagdeel met enthousiasme ideeën te delen en open te staan voor die van de ander. De soms wat komische inslag van de presentaties en de mooie intermezzo’s van Theaterwerkplaats De Vuurvogel, gaven een zeer persoonlijk maar altijd luchtig inkijkje in het werk dat mensen verrichten en de moeilijkheden die ze kunnen ervaren. Er waren wel een paar leerpunten. Maar als geheel heb ik toch de indruk van een bijzonder goed geslaagde Dag van de Kwaliteit dit jaar.

Rutger Kips was een van de
organisatoren en dagvoorzitter

Evelien van der Ham van Eva’s Theatertuin en Theaterwerkplaats De Vuurvogel regisseerde de revue in de ochtend en reageert: “De revue is naar mijn mening erg geslaagd. Het moest op de dag zelf op zijn plek vallen, dus dat was erg spannend voor iedereen. Maar het totaal is een mooie afwisseling tussen tekst, beeld, dans, theater en zang geworden. Er was veel enthousiasme waardoor het een plezier was om te regisseren. Wat ik goed vond is dat organisaties er echt iets theatraals van hebben gemaakt. Ze moesten uit hun comfortzone, maar hebben dit toch maar mooi gedaan. Aan de reacties van het publiek te horen zaten ze helemaal in de beleving van de revue. Achteraf hoorden we dat van organisaties duidelijk uit de verf was gekomen wat ze nu precies deden. Mooi ook hoe ze de samenwerking zochten en vonden met Theaterwerkplaats De Vuurvogel. Het ging voor mij zoals gehoopt, ik heb er enorm van genoten. Er werd meegedaan, geroepen, geklapt op momenten dat ik het niet verwachtte en hard gelachen, waardoor de organisaties en De Vuurvogel zich ondersteund voelden bij hun optredens. Het voelde als een warm bad. Met name de kracht van samenwerken als het belangrijke middelpunt waardoor het mogelijk is om de nieuwe ontwikkelingen in de zorg door te komen. Nogmaals bedankt voor de mooie kans die De Kentering mij hierin heeft gegeven!”

 

Quote: “Niet de diagnose, maar wat de  werknemer nodig heeft, dat moet de werkgever weten.”

Gespreksronde: De arbeidsmarkt: wil je? Kan je? Moet je? Is er plek voor jou en hoe dan?

Gesprekrondeleider: Marc Seveke

 

Speciale gasten:

Joep Vesters en Marieke van Keeken: ervaringsdeskundigen bij het UWV Werkbedrijf (dit is het gedeelte van het UWV dat mensen die werk zoeken matcht met werk, zij zijn de enigen die om als ervaringsdeskundigen in dienst zijn van het UWV)

 

Bart Lindner: IPS trajectbegeleider bij de RIBW (Individuele Plaatsing en Steun is een werkwijze om mensen die willen en kunnen werken en psychisch kwetsbaar zijn, te ondersteunen bij vinden en behouden van werk)

 

Anita Christianen: onafhankelijk arbeidsdeskundige bij Wijkbedrijf Lindenholt (het Wijkbedrijf heeft zich in de ochtend van de Dag gepresenteerd in de revue)

 

Openingsvraag: helpt werk hebben om kwaliteit van leven te verbeteren en zo ja, hoe?

 

Werk kan helpen, is het antwoord, als de werkplek een veilige omgeving biedt en er voldoende kennis is van de kwetsbaarheid waar de werkgever rekening mee heeft te houden: niet de diagnose, maar wat de werknemer nodig heeft, dat moet de werkgever weten. Daarvoor moet de werknemer ook open zijn over wat hij of zij nodig heeft. Voor werkgevers is het goed als van de HR-afdeling iemand tijd vrijmaakt om zich te specialiseren in kennis over psychische kwetsbaarheid, voor kleine bedrijven is het prettig als er een plek zou zijn waar zij met vragen terecht kunnen. Tot slot is het nodig, dat stigma bestreden wordt, ook door te werken aan kennis.

 

Pas sinds een paar jaar is er aandacht voor dat de werkplek moet worden aangepast aan mensen, in plaats van andersom. Als verwachtingen over werktempo worden bijgesteld, kunnen psychisch kwetsbare mensen een grote aanwinst blijken te zijn. Als werktempo níet wordt aangepast, is werk voor de meesten onmogelijk. Een andere belemmering is dat er voor werk ook moed nodig is. De mensen die zelf ervaring hebben met eigen psychische kwetsbaarheid, komen met veel voorbeelden van hoe door de veelheid aan eisen en regels, de zoektocht naar werk vaak armoede betekende, doordat het inkomen sterk afhankelijk is van welke regels er in welke situatie gelden. De onzekerheid over de inkomenspositie als je aan het werk gaat, werkt vaak ziekmakend. Bart Lindner heeft 42 mensen in traject gehad, slechts bij 1 liep alles zoals het moet, de overige 41 raakten verstrikt in regelgeving. Een traject loopt over veel te veel schijven, werk vinden heeft direct impact op extra inkomensbronnen als toeslagen. “Het vergt veel lef en doorzettingsvermogen om aan het werk te gaan.”

 

Instanties die kunnen helpen zijn vaak onbekend, er moet meer verbinding komen. Verder hangt het er erg van af of je een medewerker tegenover je krijgt die in staat is tot meeluisteren en meedenken. De deelnemers aan de workshop bestonden gedeeltelijk uit mensen met psychische kwetsbaarheid die werk hebben gezocht, gedeeltelijk uit arbeidscoaches. De coaches praten veel te makkelijk over de mogelijkheden om werk te vinden en daar (ook financieel) beter van te worden. Blijkens de gedeelde ervaringen uit het publiek is er nog veel werk voor nodig, om het minder een zware arbeid te maken om door het woud van regels en instanties heen zicht op een baan te krijgen, die de kwaliteit van je leven verbetert.

Quote: “Er vindt te veel wisseling plaats van personeel in de dagbesteding. Er verandert te snel, te veel. Mensen kunnen dit niet bijbenen.”

Gespreksronde: De cliëntenbeweging op koers?

Gespreksrondeleider: Jean Acampo

 

Openingsvraag: Wat heeft de cliëntenbeweging opgeleverd en wat is haar rol in de toekomst? Wat vindt zij van belang, wat staat er op de agenda?

 

Cliëntenraad RIBW: “Bij de RIBW kregen de regiodirecteuren een nieuwe gebiedsindeling. Hierdoor kwam er een grote verandering wat betreft de bezetting van de Regioraden. Voor de derde keer verandert de medezeggenschapsstructuur bij de RIBW in betrekkelijk korte tijd. Daar kan ik slecht tegen, omdat ik autistisch ben. We hebben niet genoeg medezeggenschap in de Regioraad van de RIBW.” Ambulantisering: het terugdringen van het aantal plaatsen ‘Beschermd Wonen’ is een hoofdthema bij de RIBW. Cliënten gaan zelf huren, hun huizen worden ‘omgeklapt’.  Een van de oorzaken: een lager budget wat de gemeente hiervoor beschikbaar stelt aan de RIBW. Dit proces lijkt te snel plaats te vinden. Gevaar: terugval. Veel cliënten van Pro Persona van de langdurige zorg, worden overgeplaatst naar Wolfheze. In de notulen van de Cliëntenraad van Pro Persona staat vaak te lezen, dat zij te laat gehoord worden door de Bestuurder.

 

Door de Wmo zijn er wel veel contacten ontstaan met de medewerkers van de gemeenten. Deze contacten warm blijven houden en samen er voor gaan staan om de zorg beter te organiseren. De Cliëntenraad van de gemeente Nijmegen functioneert goed. Het beleid wordt tijdig en goed uitgelegd en adviezen worden gehonoreerd. De kennis van de politici van de zorg is laag, ook van de SP. Onlangs is er een ontmoetingsdag geweest (11 oktober) tussen cliëntenraden van diverse zorginstellingen: de Nijmeegse Bindingsdag. Daar is afgesproken om samen weer de politieke partijen uit te gaan nodigen voor een volgende dag. Cliëntenraden zijn beter in staat om ‘op niveau’ mee te praten.

 

Waar gaan we ons op focussen?

  • Op herstel-ondersteunende zorg (de herstelbeweging). De regie ligt bij de cliënt in het begeleidingscontact.
  • Er is teveel sprake van afschaling in de zorg ( van specialistische zorg naar reguliere zorg). Er komt teveel druk op de ketel. Dit gaat niet werken. Neem de tijd!
  • Is de wijk wel klaar om mensen op te vangen die in de nabijheid gaan wonen en werken aan hun zelfstandigheid?
  • Wat kan de cliëntenbeweging eraan doen om de overgang naar wonen in de wijk wel te doen laten slagen?

Werk:

  • Waar zijn de kleinere dienstverbanden? Werkgevers moeten deze gaan aanbieden.
  • Werkgevers blijken vaak onvoldoende voorbereid voor het aannemen van mensen met een beperking.

 

Slotopmerking

Cliënten moeten niet moe worden van het weer vertellen van hun ‘verhaal’ aan medewerkers van gemeenten en werkgevers. Dit blijft nodig om te doen. Dit om het pad te effenen voor anderen (die dat niet zo goed kunnen).

Quote: “Een hele 'transformatie' is nodig voor de manier van werken van de professionele werkers: weg met de verkokering van zorg en welzijn, van kantoor naar de wijk, dichtbij de burgers.”

Gespreksronde: Inzet ervaringsdeskundigheid in de wijk

Gespreksrondeleider:  Peer van Hoof (Bindkracht10) en Thea Bergstra (zzp’er in ggz-ervaringswerk, coördinator van burgerinitiatief Culemborg Herstelt)

 

Openingsvraag: Wat kunnen ervaringsdeskundigen in de wijk betekenen?

 

Aan de hand van een powerpointpresentatie werden de veranderingen in het veld van zorg en welzijn sinds 2015 geschetst: de overheveling van geld en bevoegdheden van de landelijke overheid naar de gemeente (Wmo, Participatiewet en Jeugdzorg). Bezuinigingen bij instellingen zoals de RIBW en Pro Persona, waarvan de cliënten geacht worden meer in de wijk te participeren met nadruk op ‘empowerment/eigen kracht’. En de hele ‘transformatie’ die nodig is voor de manier van werken voor de professionele werkers: weg met de verkokering van zorg en welzijn, van kantoor naar de wijk, dichtbij de burgers. De cultuuromslag bij de werkers, van systeemgericht werken naar leefwereldgericht werken, valt niet mee. In dat licht kunnen we de opkomst van ervaringsdeskundigheid zien.

 

De term ‘ervaringsdeskundigheid’ wordt te pas en te onpas gebruikt.

Het zelf hebben van ervaring met beperkingen wil nog niet zeggen dat je ook beschikt over ervaringskennis en dat je ervaringsdeskundig bent. Daarvoor is meer kennis nodig van en ervaring met hoe bijvoorbeeld herstelprocessen werken bij jezelf en bij anderen, en moet je ook kunnen beschikken over competenties waarmee je deze kennis en ervaring effectief in kunt zetten in de praktijk. In ieder geval moet je kunnen blijven analyseren en reflecteren op je eigen ervaringen en die van anderen, waarin je de diverse leefwerelden ‘meeneemt’.

 

Ervaringsdeskundigen kunnen van aanvullende waarde zijn voor wijkbewoners en professionals in de wijk. Professionals doen ook thuisgesprekken, maar worden soms niet binnengelaten bij mensen. Kwetsbare mensen hebben veelal meer vertrouwen in ervaringsdeskundigen dan in professionals en instellingen. Zij vinden het contact met ervaringsdeskundigen veelal gelijkwaardiger en voelen zich beter begrepen. Daardoor hebben ervaringsdeskundigen makkelijker toegang tot wijkbewoners. En kunnen zij er ook voor zorgen dat mensen tijdig hulp ontvangen, daar waar mensen hier zelf niet om vragen.

Maar professionals moeten nog wel een drempel over alvorens zij ervaringsdeskundigen toelaten tot hun van oudsher ‘eigen terrein’, waarbij voor hen ook allerlei privacy-vragen een rol spelen.

 

Maar over wat voor deskundigheid werkers dan ook beschikken, de effectiviteit van zorg/welzijnswerk hangt ook af van de specifieke persoon en de manier waarop deze kan aansluiten bij de beleving van de cliënt. Gewoon menselijk contact, met desnoods even een arm om iemand heen, moet niet onderschat worden.

 

Quote: “Hoe kunnen psychisch kwetsbare burgers in crisissituaties het snelst worden geholpen?”

Gespreksronde: “Van crisis naar hulp?”

Gesprekleider: Hans de Jong (ervaringsdeskundige, betrokken bij project ’Sluitende aanpak’)

 

Openingsvraag: Waar kan je tegenwoordig terecht bij crisissituaties?

 

Meteen snijdt een van de deelnemers een probleem aan: geografische grenzen bepalen vaak waar je zorg krijgt. Hierdoor vallen mensen soms tussen wal en schip. Stel dat een inwoner van Nijmegen in een andere gemeente in een crisis terechtkomt, dan zal de politie hem of haar terugbrengen naar Nijmegen. Een medewerker van Pro Persona legt uit dat dergelijke grenzen te maken hebben met de plaats van de rechtbanken, die toestemming moeten geven voor dwangzorg en gebonden zijn aan districten. De crisisdiensten moeten bij hun eigen rechtbank dwangzorg aanvragen, daardoor kunnen mensen in crisissituaties soms alleen in hun eigen gemeente zorg krijgen.

 

Een andere deelnemer kaart aan dat cliënten soms al na drie dagen opname naar huis worden gestuurd. Nazorg is er niet of nauwelijks. Inderdaad blijkt dat als er aan een cliënt (nog) geen zorg verleent wordt, het dan ingewikkeld wordt omdat alle zorgpaden bewandeld moeten worden. Denk aan een doorverwijzing door de huisarts of het aanvragen van een keukentafelgesprek. Dit kost tijd en vaak zijn er wachtlijsten. Een beleidsadviseur van de gemeente vertelt echter dat als mensen in het verleden al bekend waren in de zorg, ze makkelijk terug kunnen gaan naar hun oude zorgverlener, ook al was men uitgeschreven.

 

Wel is er een probleem als een cliënt gaat verhuizen naar een andere gemeente. Hij zal dan op de wachtlijst komen voor bijvoorbeeld het FACT-team van de nieuwe gemeente.

 

Waarom zijn er überhaupt wachtlijsten in de ggz, vraagt een deelnemer zich af. Een medewerker van Pro Persona legt uit dat er een groot tekort is aan hulpverleners. Bij veel ggz-instellingen is dringend vraag naar psychiaters, psychologen en sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen. Wel zijn er alternatieven voor psychisch kwetsbare burgers naast de ggz, vertelt een ervaringsdeskundige. Denk aan cliëntenorganisaties zoals De Kentering, Ixta Noa en het Zelfregiecentrum. Hier kunnen mensen weliswaar geen behandeling krijgen, maar wel lotgenoten ontmoeten, hersteltrainingen volgen en vrijwilligerswerk doen. Allemaal zaken die kunnen voorkomen dat mensen in een isolement belanden en opnieuw in een crisis terechtkomen. Bovendien heb je om deel te nemen aan activiteiten van cliëntenorganisaties geen indicatie van het sociaal wijkteam nodig.

 

Een partner van een cliënt vindt dat mensen niet altijd meteen een beroep moeten doen op instanties, maar ook zelf meer naar elkaar moeten omkijken. Bijvoorbeeld aan een buurman vragen hoe het met hem gaat, als die buurman zich al dagen niet meer heeft laten zien. Wijkbewoners hebben dus ook een eigen verantwoordelijkheid om de buurt leefbaar te houden. Cliënten die zelfstandig in de wijk wonen, kunnen soms ook een beroep doen op buren. Wel bestaat daarbij het risico op stigmatisering, als mensen open zijn over hun psychische kwetsbaarheid.

 

Er bestaan ook zorgen over de bezuinigingen op beschermd wonen. Van cliënten wordt verwacht dat zij weer zelfstandig gaan wonen, maar wat als zij in een crisis terecht komen en opnieuw beschermd wonen nodig hebben? De angst bestaat dan dat mensen lang op een wachtlijst komen te staan, en in de tussentijd verpieteren in hun woning. Een beleidsadviseur van de gemeente vertelt dat het wel meevalt met het aantal afgebouwde plekken. Mensen met een zware zorgvraag zullen niet zo snel naar een zelfstandige woning worden gestuurd.

 

Vlak voor het einde van de sessie komen twee politieagenten binnen. Zij vertellen nog kort over de huidige situatie: de politie ziet vaker mensen met verward gedrag op straat, waarschijnlijk als gevolg van de beddenafbouw in de ggz. De politie kan deze mensen niet in een cel zetten, omdat ze daar niet thuishoren. Vanaf 1 november 2018 worden mensen in crisissituaties naar een zogenaamde beoordelingskamer gebracht, waar zij onderzocht worden door gespecialiseerde hulpverleners en worden doorverwezen naar de juiste zorginstelling. Dit kan de ggz zijn, maar bijvoorbeeld ook een verslavingsinstelling.

 

Een tweede verandering is dat niet langer de politie, maar een gespecialiseerde verpleegkundige de telefoon opneemt bij een melding over een persoon met verward gedrag. In eerste instantie zal dan de ggz op een dergelijke melding afgaan, in plaats van de politie. Mensen zullen ook niet langer vervoerd worden in een politiewagen, maar in een ambulance.

 

Quote: “Het plan was dat mensen steun vinden in de wijk, hoe gaat dat in de praktijk?”

Gespreksronde: “Werkt het sociaal wijkteam?”

Gespreksrondeleider: Cheraar Baars

 

Openingsvraag: het plan van de Wmo en alle vernieuwingen was dat mensen steun vinden in de wijk, hoe gaat dat in de praktijk?

 

Een medewerker van de gemeente, Leonie Braks, legt de geschiedenis uit van de sociale wijkteams: het doel was om zorg dichter bij huis te brengen en het aantal hulpverleners per huishouden te verminderen. Daarom is de samenstelling van de wijkteams multidisciplinair. In 2015 kwamen er extra taken bij voor gemeentes, zoals begeleiding van psychisch kwetsbare burgers en jeugdzorg. De afgelopen jaren is gebleken dat indiceren steeds meer tijd kost en de wijkteams niet meer goed aan hun kerntaken toekomen. Daarom wordt in sommige wijken in Nijmegen al gewerkt zonder indicaties: mensen krijgen meteen de juiste gespecialiseerde hulp van het sociaal wijkteam. Hiervoor zijn er nieuwe hulpverleners toegevoegd aan de wijkteams.

 

Een cliënt vertelt dat hulp voor haar niet altijd positief heeft uitgepakt, en dat niet alleen het hebben van geen hulp vervelend kan zijn, maar ook het hebben van slechte hulp. Sinds kort wordt zij echter geholpen door een sociaal wijkteam, waar ze tevreden over is omdat het wijkteam kijkt naar alle hulpmogelijkheden.

 

Een andere deelnemer stelt juist dat mensen minder keuzemogelijkheden hebben bij het wijkteam, omdat niet alle zorgaanbieders daarin vertegenwoordigd zijn. De medewerker van de gemeente legt uit dat cliënten met specialistische vragen wel een eigen aanbieder kunnen kiezen. Het hangt met andere woorden af van de situatie van de cliënt en in hoeverre deze bijzondere zorg eist.

 

Als er klachten zijn over het sociaal wijkteam, kunnen mensen terecht bij een vertrouwenspersoon. Deze is aangesloten bij Zorgbelang en kan bemiddelen bij conflicten tussen burgers en het sociaal wijkteam.

 

Behalve de sociale wijkteams kunnen burgers in Nijmegen ook terecht bij de Stips: de steun- en informatie adviespunten. Zij weten veel van de sociale kaart en kunnen mensen doorverwijzen naar de juiste zorg en ondersteuning. Een medewerker van een Stip vertelt dat zij steeds ingewikkelder vragen krijgen van burgers. Vaak zijn de Stips daar niet op toegerust, omdat er vooral vrijwilligers werken.

 

Sommige mensen vinden het, ondanks het bestaan van de Stips, moeilijk om informatie te vinden over de juiste zorg. Terwijl die informatie wel beschikbaar is, zeker op internet. Er is bijvoorbeeld een website die veel informatie bevat over de sociale kaart van Nijmegen: www.wegwijzer024.nl. Het blijkt dat vooral oudere mensen die informatie moeilijk kunnen vinden.

 

Eén van de deelnemers aan de sessie komt van oorsprong uit Frankrijk, en vertelt dat het in Nederland veel beter is geregeld dan daar. In grote Franse steden bestaan enorme wijken waar slechts een handjevol hulpverleners per wijk actief is.

 

Een andere positieve ervaring is van een deelnemer die vertelt dat haar zorgindicatie meteen werd overgenomen door het sociaal wijkteam toen ze ging verhuizen. Daardoor hoefde zij niet opnieuw lang te wachten op een keukentafelgesprek.

 

Quote: “De realiteit is nog steeds: migranten kunnen de hulpverleners niet goed vinden en de hulpverleners kunnen hen weer niet goed bereiken.”

Gespreksronde: Zorg nodig met een migratieachtergrond? Is er culturele diversiteit in de ggz?

Gespreksleider: Ria Menting

 

Speciale gasten: Mohammed en Hamza (Stichting Stan)

 

Inleiding

De hulpverlening is nog onvoldoende in staat om mensen met een migratieachtergrond te bereiken. Ook vandaag schatten we het percentage op 2%, terwijl we ongeveer 15% stadgenoten met deze achtergrond hebben.

Vier jaar geleden zijn er kleine organisaties gestart met als doel meer van hen te bereiken.

Zijn deze organisaties eilandjes? En varen er dan bootjes tussen die eilandjes en het vasteland?

 

Gesprek

Het blijft moeilijk om als 'witte' hulpverlener verbinding te maken met mensen met een migratieachtergrond. Sowieso al, maar vanuit de psychiatrie is het nog moeilijker: wat is ziektebeeld/symptoom en wat is cultuur?

 

De realiteit is nog steeds: migranten kunnen de hulpverleners niet goed vinden en de hulpverleners kunnen hen weer niet goed bereiken. Taal speelt hierin een belangrijke rol.

 

Wel leren: als je met iemand praat van wie je niet zeker weet of hij jou begrijpt en jij hem, kun je het beste focussen op de reactie van de ander op wat jij zegt. Die reactie geeft aan of je begrepen wordt. Het geeft direct feedback over of je boodschap duidelijk is overgekomen of niet. Duidelijk wordt dat er niet voor elke nationaliteit een eigen hulpaanbod moet zijn. De brug die iedereen verbindt heet 'open interesse': de houding om mensen echt te ontmoeten.

 

Een concrete tip die we kregen was: wees je bewust van je gedrag en benoem het. Geef ook feedback op het gedrag van de ander want dat geeft veiligheid in het contact.

 

Tot slot een hartenkreet: Er zijn overeenkomsten tussen culturen die ons gezamenlijk mens maken. Focus daar op en laat die overeenkomsten de verbinding leggen. Hierdoor ontstaat een gelijkwaardige dialoog. Erkende gelijkheid en erkende diversiteit.

Het kan praktischer: nu wordt het vaak onnodig moeilijk gemaakt.

 

Conclusie

Af en toe vaart er een bootje heen en weer tussen de eilandjes en het vasteland.

Het allerbelangrijkste om die bootjes te laten varen ligt dicht bij de mensen zelf: je eigen houding naar de ander vormt de basis voor de oplossing van dit probleem.

 

Contactgegevens van deelnemende organisatie in de revue en de workshops:

De Kentering:
www.dekentering.info/PaginaActiviteiten.php

Theaterwerkplaats De Vuurvogel:
www.evastheatertuin.nl/theaterwerkplaats-de-vuurvogel/

Ixta Noa:
www.ixtanoa.nl/magazines/regio-nijmegen/

Wijkbedrijf Nijmegen:
www.hetwijkbedrijfnijmegen.nl/

Film door: AkkermanDesign:
www.facebook.com/AkkermanDesign

Laura Liebregt “GEK in de KLAS”
www.facebook.com/GEKindeKLAS/

IPS
www.ribw-nijmegenrivierenland.nl/Werken-bij/IPS-(Individuele-Plaatsing-en-Steun)

Ervaringsdeskundigheid in de wijk:
Peer van Hoof, Bindkracht 10 Peer.vanHoof@bindkracht10.nl
Thea Bergstra:informatie over haar project:
www.culemborg.herstelt.org

Sociaal Wijkteam:
www.sterker.nl/sociaal-wijkteam
vraag@sociaal-wijkteam.nl
tel. 088 00 11 300

Stip:
www.stipnijmegen.nl
info@stipnijmegen.nl
tel. 024-3502000

Zorg met een migratieachtergrond:
www.stichting-stan.nl/
http://bindkracht10.nl/diversiteit/

Schilderatelier / Bosatelier:
www.bosatelier.nl

Eva’s Theater Tuin & Theaterwerkplaats ‘De Vuurvogel’:
https://evastheatertuin.nl

 

Joke Hermsen: Het creatieve denken komt slecht van de grond door mobiel

Met 145 verkochte kaarten trof Joke Hermsen een vol huis aan voor haar lezing over melancholie en depressie op 14 november. De schrijfster en filosofe blikt tevreden terug op de avond in de Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid: “Ik vond het een fijne lezing, met interessante vragen uit het publiek en een mooie discussie.”

Als toetje na de lezing volgt hier nog een inkijkje in haar gedachtegoed. “Het is jammer als de melancholie ongezonde trekjes aanneemt en overgaat in depressie. Op dit moment lijden wereldwijd vierhonderd miljoen mensen aan een depressie. De ziekte is de belangrijkste medische oorzaak van arbeidsongeschiktheid. Ik vraag me af of er geen sprake is van een massale morele depressie: een sociale, aan deze tijd gebonden vorm van depressiviteit. We voelen ons onzeker, angstig en onrustig”, betoogt Hermsen.

Digibesitas

De schrijfster vervolgt: “Het valt me op dat technologie in steeds sterkere mate ons leven beheerst.” Dat draagt ook bij aan depressieve gevoelens van eenzaamheid en neerslachtigheid: “We lijden aan een vorm van beeldschermverslaving of digibesitas. We zijn heel vaak online, kunnen die telefoon soms niet meer uitzetten.” Dit heeft allerlei schadelijke effecten: “Het onverwachte, creatieve denken komt slecht van de grond tussen piepende en trillende telefoons. Je aandachtsboog wordt constant onderbroken. Daardoor blijft het denken aan de oppervlakte hangen. Als we nu niks ondernemen, drijven we af naar een situatie waarin technische middelen ons de baas worden. Het is tijd om ook daarover in discussie te gaan.”

 

(Foto: Koos Breukel)