Navigate / search

Nieuw onderzoek naar lot psychiatrische patiënten tijdens Duitse bezetting

Dat tijdens de Tweede Wereldoorlog veel psychiatrische patiënten in Duitsland werden vergast, is al langer bekend. Wat er met hen in Nederland gebeurde tijdens de bezetting, is minder bekend. Daarom kondigde het NIOD aan onderzoek te gaan doen naar de gevolgen van de Duitse bezetting voor mensen in psychiatrische instellingen. Het onderzoek wordt verricht in opdracht van de Stichting Vergeten Slachtoffers. Deze stichting probeert anonieme slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog een gezicht te geven.

Nabestaanden zijn blij met dit nieuwe onderzoek. Onlangs werden in EenVandaag twee familieleden van psychiatrische patiënten die tijdens de bezetting zijn overleden geïnterviewd.

Hils Robbé vertelde dat zij nog steeds niet exact weet wat er met haar opa is gebeurd. Ook Marianne Veefkind weet niet wat het lot was van haar oudtante. Beide familieleden overleden tijdens de oorlog terwijl ze in Het Groot Graffel (een psychiatrische instelling) in Warnsveld zaten. Over de exacte doodsoorzaak is echter niets bekend. Hils Robbé vertelt dat haar opa werd verzwegen en dat ze niets over hem weet. Volgens haar werden zeker duizenden mensen, allemaal psychiatrische patiënten, door hetzelfde lot als haar opa getroffen, vaak onder erbarmelijke omstandigheden.

Ook Marianne Veefkind verkeert in duisternis omtrent het lot van haar tante. Het enige dat ze wist, was dat haar tante “iets” mankeerde, dat ze in een psychiatrische instelling zat en dat ze jong is gestorven. Verder werd er nooit over haar gesproken in de familie.

Zowel Hils als Marianne hopen dat het nieuwe onderzoek meer duidelijkheid gaat scheppen over het lot van deze vergeten groep slachtoffers.

De hele reportage van EenVandaag is hier terug te kijken.

Gemeenten komen geld te kort voor jeugdhulp en ggz, kabinet belooft meer geld

Gemeenten komen steeds meer geld te kort voor de uitvoering van de jeugdzorg en ggz. Sinds 2015 hebben gemeenten er extra taken bijgekregen om burgers te ondersteunen, waaronder jeugdzorg en begeleiding aan mensen met een psychische kwetsbaarheid. Omdat deze vormen van ondersteuning prijzig zijn en steeds meer mensen er een beroep op doen, dreigen gemeenten geld te kort te komen. Dat zou kunnen betekenen dat bezuinigd moet gaan worden op de zorg, maar ook op andere domeinen.

Daarom heeft de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) onlangs een brandbrief laten publiceren in diverse kranten. Hierin schrijft de VNG:

“Al jaren zijn we met het kabinet in gesprek over de tekorten in de jeugdzorg en de zorg voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. (…) Naast de toename van 12,1 procent van jongeren die jeugdzorg nodig hebben, is ook meer zorg nodig voor mensen met psychische problemen en verward gedrag. Zij belanden na hun ontslag uit de kliniek of forensische instellingen vaak rechtstreeks in de maatschappelijke opvang.”

Aan het einde van de brief vraagt de VNG het kabinet om voldoende middelen te geven om inwoners goed te kunnen helpen.

Blijkbaar heeft de brief – en de publiciteit die deze heeft gegenereerd – geholpen, want inmiddels heeft het kabinet laten weten meer geld beschikbaar te stellen aan gemeenten, althans voor de jeugdzorg. Het zou gaan om een bedrag van 350 miljoen in 2019, en in de drie jaren daarna elk 190 miljoen. Gemeenten hebben wel laten weten dat meer geld nodig is.

Debat over wachtlijsten in de ggz

Onlangs werd in de Tweede Kamer een debat gevoerd over de wachtlijsten in de ggz. Volgens schattingen staan inmiddels zo’n 50.000 mensen in Nederland op een wachtlijst voor een behandeling.

Hoewel het debat vooral bedoeld was om te praten over de wachtlijsten, ging het ook over het toenemende aantal meldingen over personen met verward gedrag. Daarbij werd door een aantal partijen ingegaan op de zogenaamde observatiemaatregel, waarmee mensen die overlast geven drie dagen lang vastgehouden kunnen worden ter observatie. Onder andere het CDA is een voorstander hiervan, maar de oppositiepartijen (en ook D66) vinden de observatiemaatregel overbodig. Zij betogen dat er al een traject bestaat voor mensen die overlast geven: de politiecel indien er sprake is van crimineel gedrag, of, als er sprake is van een psychische stoornis, een dwangopname. Ook de staatssecretaris liet weten dat de huidige en toekomstige wetgeving (de Wet Verplichte GGz) al voldoende instrumenten bieden om mensen met overlastgevend verward gedrag op te vangen.

Wat betreft de wachtlijsten liet staatssecretaris Blokhuis weten dat de Nederlandse Zorgautoriteit – die erop moet toezien dat de zorgverzekeraars zich aan hun zorgplicht houden –  voor iedere individuele verzekeraar verbeterpunten zal aandragen. Voor de aankomende zomer zal de NZa controleren of verzekeraars die punten hebben opgepakt. Als dat niet het geval is, dan volgen maatregelen.

Daarnaast liet de staatssecretaris weten dat er een “verdiepend traject” komt, gericht op complexe casuïstiek. Dit houdt in dat de stuurgroep voor mensen met verward gedrag voor een aantal regio’s de samenwerking, regie en doorzettingsmacht bij mensen met een complexe zorgvraag in kaart gaat brengen. De regio’s die het goed doen, krijgen een voorbeeldfunctie.

Er zal nog een vervolgdebat komen. Dit vindt na het meireces pas plaats.

Stemmenhoorders te gast bij Pauw

Onlangs had talkshow Pauw een item over stemmen horen. Er waren drie mensen te gast die zelf ervaring hebben (gehad) met het horen van stemmen: Robin Timmers van het Steunpunt Stemmen Horen, muzikant Vincent Swierstra en Hans van der Flier.

Het werd een open gesprek over wat het betekent als je stemmen hoort. Robin Timmers vertelde dat mensen die stemmen horen en in de ggz belanden snel worden afgeschreven. Ze krijgen vaak de diagnose schizofrenie en worden vervolgens gedegradeerd tot “tweederangs burger”. Onterecht, zegt Robin, die zelf inmiddels een betaalde baan heeft en een gelukkige relatie heeft met twee kinderen.

Ook Hans van der Flier vertelde dat hij als ggz-patiënt voor de keuze werd gesteld: of een levenslange opname, of een korte opname en daarna weer zelf vormgeven aan je leven. Hans koos voor de laatste optie, die hem geen windeieren heeft gelegd. Ook hij heeft inmiddels een vaste baan en is al jarenlang getrouwd.

Stemmen horen hoeft niet meteen te betekenen dat iemand aan psychoses lijdt of schizofrenie heeft, stelt Robin. Het komt voor bij ongeveer één op de acht mensen, en de meerderheid daarvan wordt niet gehinderd door het horen van stemmen. Met name in het Westen wordt stemmen horen gezien als iets abnormaals en een medisch probleem, terwijl in andere culturen stemmen horen wordt gezien als een spirituele ervaring die niet direct wordt bestempeld als “gek” of “gestoord”. Wellicht is daarom de prognose bij mensen die vaak stemmen horen in andere culturen ook gunstiger dan in het Westen.

Het item bij Pauw is hier te bekijken: https://pauw.bnnvara.nl/media/688351