Navigate / search

Verslag informatiebijeenkomst Wet verplichte ggz

Op 28 november 2019 organiseerde De Kentering een informatiebijeenkomst over de Wet verplichte ggz (Wvggz). Deze wet gaat op 1 januari 2020 in en bepaalt onder welke voorwaarden verplichte zorg mag worden verleend aan mensen met een psychische kwetsbaarheid. Onder de bezoekers waren cliënten, ervaringsdeskundigen, hulpverleners en beleidsmakers.

De bijeenkomst werd geopend door voorzitter Rutger Kips. Hij gaf in een introductie aan wat er in hoofdlijnen gaat veranderen in de Wvggz. De rechter gaat beslissen welke verplichte zorg er wordt verleend – dit kan behalve een opname ook ambulante zorg zijn. Dit is een belangrijke verandering ten opzichte van de oude situatie, waarin een rechter alleen kon besluiten om een klinische opname op te leggen. Onder het regime van de nieuwe wet krijgen mensen dus de keuze of ze liever in een instelling behandeld willen worden, of liever verplichte zorg thuis willen ontvangen. Of dat ze liever een depot krijgen, of zelf dagelijks hun medicijnen innemen. Ook krijgen cliënten de mogelijkheid om een eigen plan van aanpak te maken, waarin zij kunnen aangeven wat hun voorkeuren zijn en hoe zij verplichte zorg willen voorkomen.

Eigen kracht-conferenties

Na de opening was het woord aan Hedda van Lieshout van de Eigen Kracht Centrale. Zij organiseert eigen kracht-conferenties, waarin cliënten zelf kunnen aangeven hoe en van wie zij het liefst ondersteuning ontvangen. Hoewel deze conferenties hun oorsprong vinden in de jeugdbescherming, bleken ze ook prima toepasbaar in de psychiatrie. Centraal staat dat gekeken wordt naar wat voor de cliënt belangrijk is, welke personen voor hem of haar van belang zijn, en of de cliënt zelf een plan kan maken. Hedda vertelt dat het eigen plan van aanpak uit de Wvggz goed aansluit bij haar werk, omdat daarmee de regie over de behandeling wordt gegeven aan de cliënt. Ook pleit zij ervoor dat mensen die hulp nodig hebben, zelf de kans krijgen om te bepalen hoe er ingegrepen wordt, en dat niet meteen professionals de regie overnemen.

Voorgeschiedenis Wet verplichte ggz

De tweede gastspreker, psychiater Elnathan Prinsen, gaat in op de voorgeschiedenis van de Wet Bopz (bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen), de voorloper van de Wvggz. De Wet Bopz werd in 1994 ingevoerd, maar heeft er maar liefst 23 jaar over gedaan om ingevoerd te worden. Vervolgens werd deze wet al na 12 jaar afgeschreven. Ook de Wvggz is lang in behandeling geweest, maar zaken kwamen in een stroomversnelling toen voormalig politica Els Borst werd vermoord door een psychisch zieke man. Na die moord werd de invloed van de ‘blauwe kolom’ (politie en Openbaar Ministerie) groter in de Wvggz. Daarmee veranderde het karakter van de wet van een zorgwet in een veiligheidswet, tot onvrede van veel psychiaters.

Elnathan Prinsen
Elnathan Prinsen

Sommige elementen uit de Wvggz leiden bij sommige toehoorders ook tot onrust. Zo krijgt iedereen de mogelijkheid om bij de gemeente een melding te doen als hij van mening is dat iemand verplichte psychische zorg nodig heeft. Ontstaat daarmee niet het risico op misbruik? Elnathan legt uit dat de soep waarschijnlijk niet zo heet gegeten zal worden, omdat na een melding eerst een verkennend onderzoek plaats vindt. Dit houdt in dat de betrokken gemeente moet kijken of een melding al dan niet terecht is. In de regio Gelderland-Zuid zal het Meldpunt Bijzondere Zorg deze taak op zich nemen.

Nadeelscriterium

Ook bestaan er zorgen over het nieuwe criterium waaronder verplichte zorg kan worden opgelegd: het nadeelscriterium. Onder de oude wet gold een gevaarscriterium – iemand moest een gevaar zijn voor zichzelf of anderen als gevolg van een psychische aandoening voordat er verplichte zorg kon worden opgelegd – maar in de nieuwe wet lijkt het nadeelscriterium ruimer te zijn. Iemand zou dan ook bijvoorbeeld verplichte zorg kunnen krijgen omdat hij zichzelf verwaarloost, of grote schulden maakt.

Elnathan geeft aan dat het nadeelscriterium inderdaad ruimer geformuleerd is. Hij noemt als voorbeeld een jongeman met schizofrenie die weliswaar geen gevaar is of overlast geeft, maar wel de hele week thuis zit en alleen zijn huis verlaat om één keer per week naar de voetbalclub te gaan. Dit tot onvrede van zijn vader, die liever ziet dat zijn zoon aan het werk gaat of een opleiding volgt. Elnathan noemt dit een grensgeval waarbij waarschijnlijk niet snel verplichte zorg zal worden opgelegd, maar het is niet ondenkbaar dat er rechters zouden kunnen zijn die in deze situatie wel een zorgmachtiging opleggen.

Verplichte zorg achter de voordeur

Een andere bezoeker vertelt dat er ook angst bestaat voor verplichte zorg bij mensen thuis. Elnathan bevestigt dat dit onder de Wvggz mogelijk wordt. Hulpverleners mogen inderdaad thuis mensen fixeren of medicijnen toedienen. Hij begrijpt dat mensen dit liever niet willen. Het alternatief is echter dat je uit je huis wordt gehaald en onder toeziend oog van de hele buurt per ambulance naar een instelling wordt gereden. De vraag is dus wat erger is: thuis verplichte zorg krijgen of in een instelling?

Ook rijst de vraag vanuit het publiek wat de relatie is tussen het eigen plan van aanpak in de Wvggz, de Crisiskaart en de WRAP (Wellness Recovery Action Plan). Hoe verhouden deze zich tot elkaar? Belangrijk is om te weten dat de Crisiskaart en de WRAP niet als zodanig zijn opgenomen in de Wvggz. Maar dat neemt niet weg dat informatie die in de Crisiskaart en WRAP staat kan worden opgenomen in het plan van aanpak. Stel dat je in de Crisiskaart hebt staan dat je het liefste wordt geholpen door een familielid, dan kan deze informatie worden overgenomen in het plan van aanpak. En andersom kunnen elementen uit het plan van aanpak ook onderdeel zijn van de Crisiskaart.

Tot slot vraagt een bezoeker zich af hoe het komt dat wanneer je je been breekt, er meteen een ambulance komt, terwijl bij psychische nood de zorgverlening heel langzaam op gang komt. Elnathan ontkent dit, sterker nog, in Nederland zie je de psychiater doorgaans sneller dan bijvoorbeeld een KNO-arts. In de Verenigde Staten zitten mensen gemiddeld acht uur bij de eerste hulp voordat ze psychische hulp krijgen. In Nederland duurt dit maar twee uur. Met andere woorden, hier is het zo slecht nog niet. Bij vrijwillige psychische zorg zijn er overigens wel lange wachtlijsten. Maar in crisissituaties kun je doorgaans snel op hulp rekenen.

Conclusie

Na afloop van de informatiebijeenkomst konden de gastsprekers rekenen op applaus van de bezoekers. En hoewel één van de doelen was om onrust weg te nemen bij bezoekers over de Wvggz, bleken sommigen toch nog zorgen te hebben over de aankomende veranderingen. Hopelijk zal de nabije toekomst snel uitwijzen of deze zorgen al dan niet terecht zijn.

Geef een reactie

name*

email* (not published)

website